Özel İzmir Eser Müzik Kursu » BAĞLAMA

Bu Sazın Bağrında Bir Milletin Kültürü Dile Geliyor (Atatürk)

admin — Fri, 29 Oct 2010 03:04:15 +0000

Bağlama çalmayı bilimsel metotla öğrenebilir, Pir Sultan Abdal’dan Aşık Veysel’e zengin halk müziği kültürüyle donanımlı yetişebilirsiniz. Bağlama derslerini İ.T.Ü. Konservatuar mezunu Kültür Bakanlığı sanatçısı Cafer Eser uzun ve kısa sap eğitimi olarak vermektedir.

Geleneksel sazlarımızdan ve Türk Halk Müziğinin ana sazı olan bağlamanın, sosyal yaşamımızda önemli bir yer tutuyor olmasının da getirdiği avantaj ile geleceğin müzik anlayışının şekillenmesinde önemli görevler üstlenecek insanların yetişmesi ve kendi kültürel değerlerimizin aşılanması ve toplumsal yaşam bilincimizin kazandırılması noktasında müzik eğitim sistemimizde çok önemli bir yeri vardır.

Bağlama, çalış tekniklerindeki incelik ve kendine özgü ifade biçimleri ile zengin bir çalışma sahasına sahiptir. Bağlamaya özgü tavırlar düzenler ve çalış biçimlerinin yanı sıra diğer enstrümanlardan farklı olarak iki temel çalış tekniği vardır. Bunlar ‘el tekniği’ ve mızrap tekniği’dir. İki teknikte kendi içinde oldukça geniş bir repertuara ve çalış şekillerine sahiptir. İlk olarak el tekniği ile çalınan bağlama çok sonraları mızrap (pena, tezene) denilen yardımcı araçla tanışmış, bu çalım tekniği ile de kendine özgü bir çalış stili oluşmuştur. Bağlama programında mızraplı çalım tekniğinde oluşan repertuarın seçkin örneklerinin yanı sıra el tekniğine özgü çalış biçimlerindeki ifade gücü ve açeliteyi (müzikal hız) yansıtacak farklı müzik türlerinden eserlere de yer verilmiştir.

Bağlamayı tüm yönleriyle tanıyan, gelişime açık, her tür ve her tarz eseri icra edebilecek donanıma sahip, kendi kültürünü tanıyan, dünya müziğini bilen ve kendi müziğini dünya müzikleriyle sentezleyebilen, milli kültürden hareketle ürettiği evrensel değerleri dünyada başarıyla sergileyebilen bireyler yetiştirmeyi hedefleyen bir bağlama öğretimi hedeflenmiştir.

Sağ ve Sol El Koordinasyon Becerisi

Bağlama performansı sırasında sağ el ve sol el birlikte, ancak tamamen birbirlerinden bağımsız olarak hareket ederler. Böylece, öğrenciler farklı koordinasyon becerisini elde etmiş olurlar. Bağlama literatüründeki tüm eserler sağ ve sol el koordinasyon becerisinin geliştirilmesi ile seslendirilebilir. Öğrenciler bu beceriyi ne kadar fazla geliştirirlerse eser seviyelerindeki düzeysel artış da o kadar büyük olur. Bu beceriyi tam anlamıyla geliştirebilen öğrencilerin gelebilecekleri en üst seviye virtiözitedir.

Deşifre Becerisi

Deşifre becerisi, bağlama literatüründeki eserlerin seslendirilebilmesi için gerekli olan notasyonu doğru okumak ve klavyeye doğru aktarabilme becerisidir. Çalışılmamış bir eseri ilk görüşte iyi ve yanlışsız çalabilmek hemen hemen imkânsızdır. Ancak kültürlü bir müzikçi, ilk gördüğü bir eseri anlayarak iyiye yakın bir derecede çalabilir.

İki tür deşifre vardır;

Birincisi, ilk defa ele alınan bir eseri yavaş yavaş ve her notasını inceleyerek okumak;

İkincisi, eseri temposuna yakın bir hızda ve temiz çalmaya dikkatten çok, eserin karakter ve anlatımına dikkat göstererek okumak (Fenmen 1991).

Genel bir anlatımla müzik dilinin şifrelerini çözümleme yöntemi olarak kabul edilen deşifre becerisi, öğrencilerin bağlamada çalacakları eserleri çözümleyebilmeleri için gereklidir.

Bağlama Çalım Teknikleri

Bağlama Çeşitleri – Düzenleri – Metodları

Bağlamanın Tarihçesi

Bağlama Çeşitleri – Düzenleri – Metodları

admin — Fri, 29 Oct 2010 02:39:59 +0000

Bağlama ya da Saz Türk Halk Müziğinde yaygın olarak kullanılan telli bir çalgı türüdür.
Yörelere ve boyutlarına göre değişik isimlerle tanınır; kopuz, cura, saz, çöğür, dombra, ikitelli, tanbura v.b.
Kullanılan tekniğe göre mızrap veya parmaklar ile çalınır. Parmaklarla çalma tekniğine şelpe ve dövme denir. Genellikle altta iki çelik ile bir sırma bam, ortada iki çelik ve üstte bir çelik ile bir sırma bam teli olmak üzere toplam 7 tellidir.

Bağlama, kullanım amaçlarına göre farklı tür ve boylarda çalınmaktadır. Günümüzde genellikle aşağıdaki türlerle tanınır.

Cura (en küçük boy)
Çöğür (kısa kol bağlama)
Tanbura (uzun kol bağlama)
Divan sazı (büyük boy bağlama)
Meydan sazı (en büyük boy bağlama, nesli tükenmek üzere)
Elektro saz (gitar manyetikleri ile donatılmış bağlama

Elektro Bağlama

1960´larin sonuna dogru, bağlamanın sesini müzik yapilan mekânlarda daha çok duyurmak ve rock müziğinde de kullanabilmek için elektro bağlama Erkin Koray tarafından icat edildi. Elektro bağlamalar, bağlamanın yapısal özellikleri korunarak, içine yerleştirilen elektro gitar manyetikleriyle üretildi.

Cura

Cura, Türk halk çalgılarından biridir. Uzunluğu 55-60 cm kadardır ve bağlama ailesinin en küçük çalgısıdır. Cura genellikle altı, beş, dört ya da üç tellidir. İki telli curalar da vardır. Bu curaların alt teli “la”, üst teli “re” sesine ayarlanmıştır. Curaların tekne derinlikleri ile göğüs genişlikleri 15 cm dolayındadır. Sap uzunlukları ise 40 cm kadardır. Sapın ucundaki burgu denen anahtarlarla çalgı akort edilir. Dört telli curalarda üstteki tel ahenk telidir. Öbür teller bu ahenk telinin sesine ayarlanır. Sapları kısa olduğu için curalarda az sayıda perde bulunur.

Cura mızrapla ya da tellere parmakla vurularak çalınır. Ama genelde tek başına çalınan bir çalgı değildir. Yaygın olarak öbür sazlarla birlikte çalınır. Bağlamanın bir oktav tizine ayarlanan sesi, öbür sazların içinde belirginleşerek ezgiye hareket ve renk katar. Oyun havalarının kıvrak ve hareketli çalınış biçimine uygun bir çalgıdır.

Curalar büyüklüklerine göre değişik adlar alır. Curadan biraz büyük olanlara “cura bağlama” denir. Sesi curadan daha kalın olan cura bağlama en yaygın kullanılan cura türüdür. “Cura cura” ya da “cura zurna” adıyla bilinen tür ise curadan daha küçüktür ve sevimli görünüşü nedeniyle süs eşyası olarak çokça kullanılır.

Ülkemizde kullanımı en yaygın olan telli bir Türk Halk Çalgısıdır. Yörelere ve ebatlarına göre bu çalgıya, Bağlama, Divan sazı, Bozuk, Çöğür, Kopuz Irızva, Cura, Tambura vb. adlar verilmektedir. Bağlama ailesinin en küçük ve en ince ses veren çalgısı Curadır. Curadan biraz daha büyük ve curaya göre bir oktav kalından ses veren çalgı ise Tamburadır. Bağlama ailesinin en kalın ses veren çalgısı ise Divan Sazı’dır. Tamburaya göre bir oktav kalından ses verir.

Bağlama; Tekne, Göğüs ve Sap olmak üzere üç ana kısımdan oluşmaktadır. Tekne kısmı genelde dut ağacından yapılmaktadır. Ancak dut ağacının dışında ardıç, kestane, ceviz, gürgen gibi ağaçlardan da yapılmaktadır. Göğüs kısmı ladin ağacından, sap kısmı ise gürgen, ak gürgen veya ardıç ağacından yapılmaktadır.

Sap kısmının tekneden uzak kısmı üzerinde tellerin bağlandığı Burgu adı verilen parçalar vardır. Bağlamanın akordu bu burgular kullanılarak yapılmaktadır. Sap kısmı üzerinde misina ile bağlanmış perdeler bulunmaktadır. Bağlama Mızrap veya Tezene adı verilen kiraz ağacı kabuğu veya plastikten yapılan araçla çalındığı gibi bazı yörelerimizde parmakla da çalınmaktadır. Bu çalım tekniğine Şelpe adı verilmektedir.

Bağlama üzerinde ikişerli veya üçerli gruplar halinde üç grup tel bulunmaktadır. Bu tel grupları değişik biçimlerde akort edilebilmektedir. Örneğin bağlama düzeni adı verilen akort biçiminde alt gruptaki teller yazılış itibariyle La,orta gruptaki teller Re,üst gruptaki teller ise Mi seslerini vermektedir. Bu akort biçimi dışında Kara Düzen (Bozuk Düzen), Misket Düzeni, Müstezat, Abdal Düzeni, Rast Düzeni vb. akort biçimleri de vardır

Mızraplı sazların atası olarak bilinen Kopuz, Türklerin en eski sazlarından biridir, en az 15 asırdan beri kullanılmış olan bu ünlü mızraplı saz, bu gün yerini Anadolu’da bağlama ve ailesi sazlarına bırakmış olmakla beraber. Orta Asya ve Sibirya Türkleri tarafından halen kullanılmaktadır. 17. yüzyılda Anadolu’da unutulmuş yalnız Macaristan, Bosna gibi o zaman ki Türk İmparatorluğu ‘nun serhat eyaletlerinde rağbet gören bir sazdı. Kopuz, Türklerin bir çeşit Kültür Sembolü ve temsilcisi olarak Asya, Avrupa ve Afrika gibi üç kıtaya yayılmıştır.Kopuz’u Türklerden alıp yüzyıllarca kullanan milletler arasında Macarlar, Yunanlılar. Bulgarlar, Romenler. Ruslar, Estonlar, Ukraynalılar, Lehler, Finler, Almanlar ve Sırpları sayabiliriz.

Kopuz yüzyıllarca Türk Halk şâirinin ozanın ayrılmaz milli sazı olmuştur. “Kopuz-ı Rumi • Anadolu Kopuzu” 15. yüzyılda Anadolu da, Mısır ve Suriye Türklerinde çok değerli bir sazdı. Meraği’ ye göre; 3 telli Kopuz-ı ozandan 5 telli olması ve Uda benzemesiyle ayrılıyordu. çeşitli şekiller çıkmış Araplar “Kunbuz. Kubz, Kubuz” demişler. Türkler “Kopuz, Kobuz, Kubos” Ruslar “Kobza” tarzında almışlardır.Kopuzun ilk şekli önceleri Iklığ’da olduğu gibi su kabağından teşekkül etmiş, zamanla yerini ağaçtan oyularak veya dilimler halinde yapılan gövdelere terk etmiş ve bu sazımızdan çok çeşitli sazlar türemiştir.

Bağlama Düzenleri (Akortlar)

Bağlama düzeni (La, Sol, Re)
Bozuk düzen, kara düzen (Sol, Re, La)
Misket düzeni (Fa#, Re, La)
Fa müstezat düzeni (Fa, Re, La)
Abdal düzeni (La, La, Sol)
Zurna düzeni (Re, Re, La)
Do müstezat düzeni (Sol, Do, La)

Bağlama Çalım Teknikleri

admin — Fri, 29 Oct 2010 02:31:32 +0000

BAĞLAMA ÇALMADA TEMEL DAVRANIŞLAR

1. Doğru Duruş ve Oturuş Kuralları

2. Doğru Bağlama Tutuşu

3. Eser icrasında estetik duruş ve çalış

BAĞLAMA ÇALIM TEKNİKLERİ

Uygulanış Biçimi

1. Sağ Elin Konumlandırılması, Pozisyonu

2. Mızrap Tekniğinin Uygulanış Biçimleri

3. Nüansların Eserlerde Uygulanışı

4. Örnek Eser Çalışmaları

DİZİ, ETÜD VE POZİSYONLAR, FARKLI DÜZENLERİN ve TAVIRLARIN UYGULANIŞI

1. El ve Mızrap Tekniği, Etüt ve Egzersizler

2. Yapılan Düzen ve Tavırların uygulanışı.

İLERİ İCRA TEKNİKLERİNİN ESERLERDE UYGULANIŞI

1. İleri İcra Teknikleri

2. İleri İcra Tekniklerinin Bağlamada Uygulanışı

3. Öğrenilen İleri İcra Tekniklerinin Eserlerde Uygulanışı

Bağlamanın Tarihçesi

admin — Fri, 29 Oct 2010 02:27:55 +0000

Bağlamanın atası, Dede Korkut hikayelerinde adı çok sık geçen Kopuz’dur. Yaklaşık 1500 yıllık bir geçmişi olan ve birden çok telli saz türünü kapsayan Kopuz, Orta Asya’daki Türk Boyları tarafından kullanılmıştır. İlk zamanlar o bölgenin gezginci ozanları aracılığıyla Anadolu’ya gelmiştir. Kopuz, Bağlamadan farklı olarak teknesi deriyle kaplı, perdesiz, iki veya üç telli, telleri at kılı, koyun ve kurt bağırsağından yapılmış kirişlerden oluşan bir enstrümandır. Kopuzun Anadolu’da geçirdiği evrimlerden ve sapına perde bağlanmasından sonra ortaya çıkan Bağlama, Türkmenler tarafından kutsal bir enstrüman sayılırdı. Günümüzde, bağlamanın standart ölçüleri için hala çalışılmaktadır. Teknesinin hangi ağaçtan, kapağının ne kadar incelikte, sapının ne kadar uzunlukta olacağı tartışmaları süredursun, genel bir yapısı yavaş yavaş ortaya çıkmış görünüyor. Eskiden kullanılan, ancak günümüzde pek bulunamayan dut ağacından oyma tekneler yerine, dilim dilim yapıştırılmış ardıç; göğüs kapağı için ladin, köknar; sapı için ceviz, gürgen ağaçları kullanılır.

BAĞLAMANIN TARİHÇESİ

Bağlama ve ailesi olan sazlarım tanıyabilmek için önce bu sazların atası olarak bilinen Kopuzun tanınması gerekir. İnsanlar, su kabağının üst kısmına ince deriler gerdirip sap ilave etmişler ve kiriş tellerini deri üzerinden geçirmek sureti ile sesin daha net çıkmasını sağlamışlardır. Yay ile çalınanlara İklığ, parmak veya mızrap türünden maddelerle çalınan türlerine de Kopuz adını vermişlerdir. İklığ yaylı sazların, Kopuz ise mızraplı sazların atası olarak bilinmektedir. Kopuz, sonraları su kabağı yerine armudumsu şekilde ağaçlardan oyularak yapılmış, üzerine yine deri gerilmiş, kiriş teller takılarak uzun yıllar çalınmış, daha sonraları da derinin yerini ağaç (göğüs-ses tablosu), kiriş tellerinin yerini ise metal teller almıştır. Mızraplı sazların atası alarak bilinen Kopuz, Türklerin en eski sazlarından biridir. En az 1500 yıl kullanılmış olan bu ünlü mızraplı saz, bugün yerini Anadolu’da bağlama ve ailesi sazlarına bırakmış olmakla beraber, Orta Asya ve Sibirya Türkleri tarafından halen kullanılmaktadır. Bağlama adına, ilk olarak 18. yüzyıl metinlerinde rastlanır. Bu dönemde Anadoluya gelen Jean Benjamin de Laborde, seyahatnamesinde, “Bağlamanın biçimi tıpkı Çöğürünki gibi, ama ondan daha küçüktür … ” der.

BAĞLAMA YAPIMINDA KULLANILAN AĞAÇLAR

Dut, Yetiştiği yerler Kuzey yarım kürenin ılıman ve subtropik çevrelerinde yetişir ve 12′den fazla türü vardır. Yapısı Olgun odun1u bir ağaçtır. Yıl halkaları geniştir. İlkbahar halkası açık renk ve yumuşak, sonbahar halkası koyu renk ve serttir. Özışınları görünmez